De historie van Middelland

Na de stadsuitbreiding in de wijk Cool, tussen de Coolsingel en de Westersingel, hield de animo voor verdere uitbreiding bij de gemeenteraad op. Stadsarchtitect Rose, beoogde met zijn Coolpolderplan een uitleg tot aan Delfshaven, maar dat ging niet door. De gemeente Delfshaven, wier grondgebied onmiddellijk ten westen van de Westersingel begon, werkte niet mee en annexatie werd als te duur ervaren. Inmiddels werd de woning- en ruimtenood in de stad er niet minder op. In het gebied tussen de Westersingel en de 's Gravendijkwal begonnen particuliere speculanten goedkope (en zeer slechte) woningen te bouwen. Voorzieningen als water, riool en licht om nog maar te zwijgen van bestrating ontbraken. Dit leidde tot onhygiënische toestanden en de buurt werd ook als gevaarlijk bestempeld. Toen het uiteindelijk tot annexatie van Delfshaven kwam in 1886, was het te laat om de buurt planmatig aan te leggen, zoals de stadarchitecten Rose en na hem De Jongh voor ogen hadden. Rotterdam beperkte zich tot het aanleggen van bestrating, waterleiding riolering en elektriciteit. Ook werden de twee doorgaande straten (West-Kruiskade en Nieuwe Binnenweg) verbreed en bebouwd. De wijk bestond voornamelijk uit arbeiderswoningen van matige tot slechte kwaliteit. Rond de wijk was een cordon van herenhuizen en middenklasse woningen gebouwd, langs de Westersingel, Diergaardesingel en de 's Gravendijkwal.

Na de oorlog was in het Basisplan voor de wederopbouw eigenlijk geen ruimte voor het Oude Westen. De gemeente kon het zich echter, gezien de enorme woningnood, niet permitteren de wijk te slopen. Maar de gedachte aan sloop was nooit geheel van de agenda verdwenen. Dit leidde tot verdere verwaarlozing van de huizen, want onderhoud werd door de huiseigenaren als onrendabel gezien als de wijk toch tegen de vlakte zou gaan. Vele plannen passeerden de revue, tot begin jaren '70 de wijkbewoners zich actief met de gang van zaken gingen bemoeien. Ze richten samen met architecten een actiegroep op en dwingen met gedetailleerde voorstellen renovatie, opknapbeurten en kleinschalige nieuwbouw af met betaalbare huren als alternatief voor de kaalslag die gemeente voorstaat. Dit proces wordt inmiddels als model voor stadsvernieuwing gehanteerd. Er worden dwarsstraten aangelegd en parkeergarages gebouwd onder de nieuwbouwwoningen.

In de wijk Middelland had de gemeente meer mogelijkheden om nog aan ruimtelijk ordening te doen. In 1887 maakte De Jongh een gewijzigd plan voor de Coolpolder. De Coolhaven zou vanaf de Parkhaven naar het westen naar Delfshaven gaan lopen. Op de plek waar eerst een haven was gedacht werd de Heemraadsingel getekend. Ook de Mathernesselaan kwam tot stand als verbinding tussen Rotterdam en Schiedam. De uitvoering van het plan kwam moeizaam tot stand. De gemeente talmde lang om het Land van Hoboken aan te kopen. Ook verliepen de onderhandelingen met particuliere bouwers zeer moeizaam. Er werden een aantal brede straten en lanen aangelegd, waar herenhuizen en middenklassewoningen moesten worden gebouwd. Als tegemoetkoming aan de particuliere ontwikkelaars, die de brede straten als ruimteverspilling zagen, mocht in smallere straten achter de lanen arbeiderswoningen worden gebouwd.

Ook hier is in de jaren zeventig en tachtig aan stadsvernieuwing gedaan. Maar aangezien de kwaliteit van de huizen veel beter was hoefde dit maar in beperkte mate te gebeuren.

Hedentendage kennen beide wijken een voornamelijk allochtone bevolking. De West-Kruiskade fungeert als winkelgebied met een exotisch aanbod aan levensmiddelen. De Nieuwe Binnenweg verschilt sterk met de West-Kruiskade. Naast een aantal alternatieve kleding- en muziekwinkels zijn er ook een aantal exclusieve winkels op het gebied van woninginrichting te vinden. Ook het horecaanbod op de Nieuwe Binnenweg is anders. Kent de West-Kruiskade naast een aantal goedkopen Chinese en Surinaamse eettentjes slechts een paar kleine buurtcafeetjes, de Nieuwe Binnenweg heeft daarentegen een aantal aardige restaurants en cafés met een aantrekkingskracht die de buurt ver overstijgt.

Bron: Op pad in Rotterdam